Hakkımızda

Türk Maarif Ansiklopedi

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Eğitim Osmanlı’nın eğitim tecrübeleri ve gayretlerini incelemek birçok sebepten araştırmaya değer bir konudur. Birincisi, modern Türkiye’de yaşanan gerilimler ile diğer Müslüman toplumlardaki gerilimler arasında paralellikler görmek mümkündür. Örnek olarak İslam’ın geleneksel eğitim ilkeleriyle, Avrupa’dan alınan çelişik ya da muhalif kavramlar arasında süregelen mücadeleler gösterilebilir. İkincisi, Türkiye’nin etkin eğitim düşünürlerinin fikirleri dikkate alındığında yerli ve zengin bir kavramsal dağarcık tespit edilebilir. Türkiye’deki okullarda yürütülen yeniliklerin ve değişimin, bu düşünce tarafından şekillendirileceğini iddia etmek muhtemelen abartı olmayacaktır. Üçüncüsü, Türkler kendi düşünce tarzlarını yayarak yabancı eğitim kuramcılarını heyecanlandırabilecek bazı orijinal eğitim kurumları ve kavramlar geliştirmişlerdir. Türk eğitim tarihine bakıldığında, dünya eğitim mirasına katkı olarak görülen pek çok eser, yöntem ve düşünce sahibi eğitimcinin olduğu görülmektedir. Türk Maarif Ansiklopedisi’nin iddialarından biri bu özgünlüğü deryadan bir katre misali bütünü temsil analojisindeki gibi sahanın meraklılarına ve uzmanlarına sunmaya gayret etmektir. Sanayi Devrimi sonrasında dünyanın geri kalan bölgelerinde olduğu kadar Türkiye’de de XIX. yüzyıldan sonra geleneksel eğitim düşüncesi, zihniyeti, kurumları, uygulamaları ve en önemlisi eserleri ciddi bir değişime, dönüşüme uğramış ve çoğu da yok olmaya yüz tutmuştur. Büyük bir buhran neticesinde ciddi bir kültürel çözülmeye ve tedhişe maruz kalan Müslüman-Türk zihniyet dünyası varlığını sürdürebilmek için isteyerek ya da dayatılarak yabancı eğitim ve kültür kurumlarını taklit etmeyi çıkar yol olarak denemiştir. Buna karşılık, Türkiye’de modern eğitim teşekkül ederken mümkün olduğu kadar geçmişin imkânları yeninin içinde yaşamaya gayret etmiş ve günümüze kadar gelebilmiştir. Bugün Türkiye’de geleneksel eğitim unutulmaya yüz tutmuşken fikir ve eserler bakımından yeniden keşfedilmeyi beklemektedir. Bu keşif, bu topraklarda yaşayanların sağlıklı bir güzergâhta istikamet sahibi olmalarını temin edecektir. Tanzimat’tan bugüne, eğitim sistemimizi sürekli denemelere mahkûm eden gerçekliğin başında, eğitim ve kültür kurumlarındaki istikrarsızlık ve dağınıklık gelmektedir. Kendine sağlıklı bir geçmiş ve güvenli bir arka plan inşa edemeyen eğitim sistemi, sürekli yeni deneme, arayış ve teşebbüslerle yol bulma çabasıyla hiçbir projede ısrarcı olamamakta, sürekli